Molla Hadi Sebzivari (ra)

Yazar: beytül ahzan Tarih: 18 Aralık 2010 1.484 kez okundu Yakın Tarih Yorum Yok

[Ö. H/1289, M/1868]

DOĞUM YERİ

Molla Hadi Sebzivari (r.a) hicri 1212 yılında memleketi Sebzivar şehrinde mütedeyyin ve mümin bir ailede dünyaya geldi. Sekiz yaşlarında tahsile başlayarak genç yaşlarda Arap edebiyatı, sarf ve nahiv ilimlerini bitirdi. Kısa bir zamanda mukaddime ilimlerinden sonra gelen Satih derslerine katıldı.[1] On yaşında babasının vefatından sonra amcasının oğlu Hacı Molla Hüseyin Sebzivari’nin yardımıyla Meşhed İlimler Havzasına giderek 10 yıl İmam Rıza’nın (a.s) mukaddes şehrinde ilim tahsiline başladı.

O dönemlerde İsfahan İlimler Havzası, büyük üstatlar ve fakihleri barındırıyordu. Molla Hadi Sebzivari (r.a) 8 yıl İsfahan İlimler Havzasında ikamet ederek orada bulunan Şeyh Muhammed Taki (r.a), Muhammed İbrahim Kelbasi ve Molla İsmail Kuşki gibi büyük üstatların derslerinden istifade etti. Molla Hadi Sebzivari, hicri 1242 yılında Meşhed’e giderek orada beş yıl Hacı Hasan Medresesinde ders verdi.

Hac farizası dönüşünde deniz yoluyla Bender Abbas şehrine gitti. Yolların emniyetsizliğinden dolayı Sebzivar’a gitmekten vazgeçerek, Kirman şehrindeki Masumiye Medresesinde medrese hizmetçisiyle birlikte öğrencilere hizmet etmeye başladı. Kendisini tanıtmadan bir müddet orada ikamet etti. Ancak fazla geçmeden öğrenciler bu büyük fakihi tanıdılar. Öğrencilerin talebi üzerine büyük üstat ilme susamış âşıkları ilmiyle doyurdu.

MOLLA HADİ SEBZİVARİ’NİN (R.A) ÜSTATLARI

1-Hacı Molla Hüseyin Sebzivari (r.a); Arap edebiyatı, fıkıh ve usul derslerini ondan öğrendi.[2]

2-Hacı Muhammed İbrahim Kerbasi (r.a)

3-Şeyh Muhammed Taki (r.a)

4-Molla Ali Mazendarani Nuri İsfahani (r.a)

5-Molla İsmail Kuşki (r.a)

MOLLA HADİ SEBZİVARİ’NİN (R.A) ÖĞRENCİLERİ

Sebzivar Hekimi Kirman ve Meşhed havzalarında tedris ettiği sıralarda birçok büyük fakih ve âlim bu zatın ilim sofrasından yararlanarak dönemlerinin büyük âlim ve fakihlerinden oldular.

Onlardan bazıları:

1-Ahunt Molla Muhammed (r.a), (Kendi oğlu)

2-Ahunt Molla Muhammed Kazım Horasani (r.a)

3-Molla Muhammed Kazım Sebzivari (r.a)

4-Molla Abdülkerim Kuçani (r.a)

5-Molla Ali Simnani (r.a)

6-Seyyid Ahmed Razevi Pişaveri Hindi (r.a)

7-Mirza Hekim Darabi (r.a)

8-Molla Gulam Hüseyin Şeyhülislam (r.a)

9-Mirza Abbas Hekim (r.a)

10-Mirza Esedullah Sebzivari (r.a)

11-Hacı Mirza Hasan Hekim (r.a), (Kendi damadı)

12-Mirza Ebu Talip Zencani (r.a)

13-Mirza Hüseyin (r.a), (Kirman Şehrin Cuma İmamı)

14-Molla Muhammed Sadık Hekim (r.a) [3]

MOLLA HADİ SEBZİVARİ’NİN (R.A) TELİFLERİ

Hekim Sebzivari’nin (r.a) telifleri ehli ilim nezdinde inkâr edilmeyecek kadar büyüktür. Üstadın ilim ve hikmeti kaleme aldığı eserlerinde çok açık ve net bir şekilde kendini göstermektedir.

1-Manzume ve Şerh’u Manzumei Sebzivari: Üstat bu değerli kitabı gençlik dönemlerinde 20 yıl zahmet ve araştırmadan sonra yazmıştır.[4] Büyük üstat kitabı yazıp bitirdikten sonra onun tedrisine başladı. Tedrisinden sonra da bu kitaba şerh yazdı.

Bu eserin büyüklüğüne en büyük kanıt aradan yıllar geçmesine rağmen ilim havzalarda ders kitabı olarak okutulmasıdır. Bu değerli kitap iki bölümden oluşmaktadır:

a)-Lealiu’l Manzume; Mantık ilmini içermektedir.

b)-Gureru’l Feraid; Hikmet ilmini içermektedir.

2- Divan kitabı: Hekim Sebzivari aynı zamanda büyük bir şairdi. Divanını yazdığı 1000 beyitlik şiirlerle süslemiştir.

3-Esraru’l Hikme.

4-Şerh’u Mesnevi

5-Miftahu’l Felah ve Misbahu’n-Necat

6-Şerhu’l Esma

7-en-Nebras’u fi Esrari’l Esas

8-Molla Sadra’nın Esfar kitabına şerhi

9-Hidayetu’l Talibin fi Marifeti’l Enbiya-i vel Eimme

10-Şerh’u Şevarik

MOLLA HADİ SEBZİVARİ (R.A) BAŞKALARININ GÖZÜNDE

Hekimi Sebzivari (r.a) tüm İslam âlemi ve batılı bilim adamları yanında tanınmış bir isimdir. İslam âlimleri onun saygı ve büyülükle anmaktadırlar.

Batılı bilim adamları onu yazmış olduğu eserler ve kapsamlı ilmiyle tanımaktadırlar. İlime olan hâkimiyeti ve dakikliğiyle tüm bilim adamlarının dikkatlerini üzerine toplamıştır.

Japon bilim adamı ve Kanada üniversite dekanı Prof. Tuşi Heyku, Hekimi Sebzivari hakkında şöyle der:

“Manzume ve Şerhi Manzume’nin sahibi Molla Hadi Sebzivari büyük bir düşünür ve İran’ın 19. yüzyıldaki en büyük filozofuydu.[5]

FAKİRLER DOSTU

Hekimi Sebzivari (r.a), üstün kişilik ve ilminin yanı sıra latif ve ince bir ruha sahipti. Fakirlerle birlikte oturup, onlarla aynı sofrayı paylaşmayı ganimet sayıyordu. Gösterişten uzak sade ve fakirane bir yaşantısı vardı.

Yaşamı boyunca kendi el emeği ve alnının teriyle geçimini sağladı. Kendine ait üzüm bağının hasat vakti geldiğinde ilk olarak fakirlerin hakkını verir daha sonra da kendi payına düşeni alırdı.

Dünyadaki mal varlığı bir üzüm bağı, iki inek ve iki de su kuyusuydu. Bunlarla sade ve fakirane bir evde yaşıyordu. Hiçbir zaman şahsı için beytülmal-dan istifade etmedi.

HEKİMİ SEBZİVARİ’NİN (R.A) VEFATI

Hekimi Sebzivari (r.a) 28 Zilhicce hicri 1289 yılında yetmiş yaşlarında hakkın çağrısına lebbeyk diyerek ebedi yurduna göçtü. Ölümüyle dostlarını ve öğrencilerini büyük bir yasa ve gözyaşlarına boğdu. Temiz bedenini dostları ve öğrencileri hüzün gözyaşları arasında vatanı Sebzivar’a defnettiler.

——————–

[1]-M. Hadi Sebzivari’nin Hayatı, s.1, Veliyullah Esrari.

[2]-Reyhanetu’l Edeb, s.2

[3]-Tarihi Hukema ve Urafa-i Mutahhirin, s.122-128, “Menuçehri Sadukiniya.

[4]-Mecmuai Resaili Hacı Molla Hadi, s.49

[5]-Bonyad-i Hikmeti Sebzivari, s.47, “Prof. İztus, Tercüme Celaleddin Muçtevi.”

——————

“Şia Alimleri Biyografisi” kitabından alıntıdır.

Hazırlayan: Kerim Uçar

Etiketler:

Yorum Bırak