Şeyh Hürr-i Amuli (ra)

Yazar: beytül ahzan Tarih: 15 Ağustos 2010 2.4K kez okundu Yakın Tarih Yorum Yok


[Ö. H/1104, M/1683]

DOĞUM YERİ

Değerli fakih, büyük bir muhaddis, Şia’nın iftihar kaynağı sayılan ve İslam âlemine paha biçilmez eserler kazandıran Şeyhülislam Muhammed b. Hasan b. Ali b. Muhammed b. Hüseyin bu isminden ziyade Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) olarak tanınmaktadır.

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) 8 Receb hicri 1033 yılında Lübnan’ın Cebel Amul’un Meşgara kasabasında dünyaya geldi.

Cebel Amul Resulullahın değerli sahabesi Ebuzer el-Gifari (r.a) vasıtasıyla Müslüman olmuş ve Ehlibeyt (a.s) sevgisiyle yoğrulmuş insanların yaşadığı bir yöredir. Nitekim Şeyh Hürr-i Amuli’de (r.a) ilim, takva ve Ehlibeyt (a.s) aşkıyla dolu bir evde doğmuştur.[1]

ŞEYH’İN NESEBİ

Şeyh Hürr-i Amuli Hür b. Yezid-i Riyahi’nin torunlarındandır. Başlangıçta Hür Yezid’in ordu komutanlarındandı. Daha sonra gerçekleri ve İmam Hüseyin’i (a.s) öldürmek istediklerini öğrenince tövbe ederek İmamın safına katılır. Oğlu ile birlikte son nefesine kadar İmamını (a.s) savunup şehit düşen gerçek bir Ehlibeyt (a.s) dostuydu.

Hürr (r.a) şehit olunca İmam Hüseyin (a.s) başucuna gelerek ona şöyle buyurdu: “Nede güzel ismin var! Gerçekten de sen dünyada hürdün ahirette de hür olacaksın.”

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) ilim ve irfan ehli bir ailede büyüdü. Ailesi, asil ve köklü bir soydu. Bu aileden büyük fakihler ve âlimler çıkmıştır. Büyük bir âlim ve fakih olan babası, halkın müracaat ettiği değerli şahsiyetlerdendi.[2]

Amcası, Muhammed b. Ali b. Muhammed Hürr-i Amuli’de (r.a) seçkin şahsiyetlerden biriydi.

Amcazadesi Hasan b. Muhammed b. Ali ve büyük babası Şeyh Ali b. Muhammed Hürr-i Amuli’de (r.a) değerli saygın şahsiyetlerdendiler. Büyük babası büyük bir âlim olmasının yanı sıra şair, abid ve güzel ahlaka sahip muhterem bir zattı.

Atası Şeyh Muhammed b. Hüseyin Hürr-i Amuli’de (r.a) nakli ilimlerde dönemin en derin ve bilgin âlimlerindendi. Yine oğlu Şeyh Muhammed b. Muhammed’de akli ilimlerde dönemin önde gelen isimlerindendi. Şeyh Hürr-i Amuli’de (r.a) kendi döneminin en büyük âlimlerinden biri kabul ediliyordu. Saygın kişiliği ve yazdığı eşsiz eserlerle Şia uleması arasında özel bir yer edinmişti. Hayatı boyunca Şia mektebini Ehlibeyt’in (a.s) hadisleriyle doyurdu. Kendisinden geriye takdire şayan eserler bıraktı. Kısaca o asırlardır Şialar arasında kulaktan kulağa dolaşan Ehlibeyt (a.s) hadislerin kaynaklarını Masum İmamlara (a.s) ve Resulullaha (s.a.a) dayandıran sağlam bir bağdır.

ŞEYH HÜRR-İ AMULİ (R.A) BAŞKALARININ GÖZÜNDE

1-Seyyid Ali Han Medeni onun hakkında şöyle der: “Şeyh Muhammed b. Hasan b. Ali b. Muhammed Hürr-i Amuli seçkin bir şahsiyettir. İlmi kelimelerle ifade edilmez. Yazdığı değerli eserlerden herkes faydalanmaktadır. Eserleri, adeta yağmur taşıyan bulutlar gibi yeryüzüne düşmekte, inci taneleri gibi parlamakta ve ziynet eşyaları gibi ışıldamaktadır.

2-Allame Emini şöyle der: “O zamane tacının üzerinde kendini gösteren bir inci, fazilet kaynağı üzerinde parlayan bir noktadır. Onu tanımaya çalışan herkes onu her alanda söz sahibi ve yetenekli bir usta olarak görür. Ne kadar övülse azdır. O adeta ilmin özü, fazilet ve kemalin tecellisidir.”

3-Muhaddisi Kummi şöyle der: “Muhaddislerin şeyhi Muhammed b. Hasan b. Ali Meşgari; Erdemli bir dahi, agâh bir fakih, takvalı bir muhaddis olmakla birlikte birçok faydalı eseri olan güvenilir ve büyük bir âlimdir.”

ŞEYH HÜRR-İ AMULİ’NİN (R.A) ÜSTATLARI

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) doğum yeri olan Meşgare’de birçok büyük üstattan faydalandı. Ayetullah Necef-i Maraşi Şeyh’in huzurundan istifade eden büyük şahsiyetleri ve ondan hadis nakletme izni alan âlimleri nakletmiştir. Biz burada onlardan bazılarını zikir etmekle yetineceğiz:

1-Hasan b. Ali (r.a), babası.

2-Şeyh Abdüsselam b. Muhammed Hürr (r.a), anne tarafından dedesi.

3-Şeyh Muhammed bin Ali (r.a), amcası.

4-Şeyh Ali bin Mahmud Amuli (r.a), babasının dayısı.

5-Şeyh Zeynuddin (r.a), Şehid-i Sani’nin oğlu.

6-Şeyh Hüseyni Zuheyri (r.a)

7-Seyyid Hasan Hüseyni Amuli (r.a)

8-Şeyh Abdullah Harfusi (r.a)

9-Seyyid Mirza Cezayiri Necefi (r.a)

10-Şeyh Ali (r.a), Şehid-i Sani’nin torunu.

ŞEYH HÜRR-İ AMULİ’NİN (R.A) ESERLERİ

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) paha biçilmez değerli eserler telif etmiştir. Ömrünü mukaddes İslam dinine, özellikle de hak Ehlibeyt (a.s) mektebine adamıştı. Çok ağır görevleri olmasına rağmen gelecek nesiller için geriye birçok ilmi eserler bırakmayı ihmal etmedi. Bu değerli eserlerden biri de gerek, âlimler gerekse müçtehitler için kaynak kitap niteliği taşıyan “Vesailu’ş-Şia” adlı eseridir. Yıllardır ilgi ile mütalaa edilen bu kitabın yanı sıra birçok değerli kitaplar da yazdı.

Onlardan bazıları:

1-el-Cevahiru’s-Saniyye fi’l-Ahadisi’l-Kudsiyye

2-es-Sahifetu’s-Saniyye min Ed’iyyet-i Ali b. Hüseyin

3-Tefsir’u Vesaili’ş-Şia ila Tahsil-i Mesaili’ş-Şeria

4-Hidayetu’l-Ummeti ila Ahkâmi’l-Eimme (a.s)

5-Men la Yehzaruhu’l-İmam

6-el-Fevaidu’t-Tusiyye

7-Amelu’l-Amil

8-Risaletu’n fir-Reddi ala Sufiyye

9-Tevaturu’l-Kuran

10-el-Ahlak

Şeyh Hürr-i Amuli’nin (r.a) derin manalar ifade eden birçok şiiri vardır. Hakikaten o yetenekli bir şairdi. Ehlibeyt’in (a.s) methinde birçok şiirler yazmıştır. Tam olarak yirmi bin beyitlik bir şiir divanı vardır.

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) şiir sanatının tüm inceliklerine vakıftı. Örnek olarak; Ehlibeyt (a.s) hakkında yazdığı 29 kasidenin tümünde beyitler aynı kafiye ve aynı harflerle bitmektedir. Bir kasidesinde beyitlerin dört yanını tek kelimeyle çevrelemiş, bir başka kaside de kasidenin tamamını elif harfi kullanmaksızın yazmıştır. Bu şiirlerin tercümesi büyük bir uzmanlık istediği için biz sadece bir örnek zikretmekle yetiniyoruz:

Adım her ne kadar Hürr ise de ben Ehlibeyt (a.s) kölesiyim;

Onların eliyle azat olsam da yine köleliklerine dönerim.

ŞEYH HÜRR-İ AMULİ’NİN (R.A) SEFERLERİ

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) 40 yaşına kadar Cebel Amul’da yaşadı. Bu süre içerisinde hac ziyareti için Mekke’ye müşerref oldu. Oradan da Masum İmamları (a.s) ziyaret için Irak’a ardından da İmam Rıza’yı (a.s) ziyaret etmek amacıyla Meşhed’e gitti ve bir müddet orada kaldı. 1087–88 yıllarında bir kez daha hacca müşerref oldu. Gittiği bu seferinde Şiilerin Beytullah’a saygısızlık ettiklerini bahane ederek onları öldürüyorlardı. Daha doğrusu Ehlibeyt (a.s) mektebine mensup Şiileri katletmek için türlü sebepler bahane getiriyorlardı. Şeyh Hürr-i Amuli (r.a) bu olayda Mekke’nin ileri gelen şahsiyetlerinden Seyyid Musa b. Süleyman Hasen’nin yardımıyla canını kurtardı. Yemen yolu üzerinden Irak’a gitti. Şeyh, Allame gibi İsfahan’ın büyük âlimleri ziyaret etme şerefine ulaştı. Şeyh, İsfahan âlimleri tarafından özellikle de Allame tarafından büyük bir saygıyla karşılandı. Şeyh, dönemin Safevi hükümdarlarından Şah Süleyman ile de görüştü. Bu görüşme şöyle nakledilmiştir:

Şeyh Hürr-i Amuli (r.a), Şahın meclisine girer ve Şah için yapılan özel yerde oturur. Bir süre sonra meclise katılan Şah, onu kendi yerinde görünce oldukça sinirlenir ve yanındakilere; “Bu adam kimdir?” diye sorar. Şah’a; “Bu Arapların ünlü âlimi Hürr-i Amuli’dir.” diye cevap verirler. Şah alaylı bir eda ile Hürr ile eşek arasında ne kadar fark vardır?” diye sorar. Bunun üzerine Şeyh, (Şah ile arasındaki birkaç adımlık mesafeyi kastederek) “Birkaç adımlık mesafe vardır diye cevap verir. Şeyh Meşhed’e döndüğünde İran Şahı tarafından baş kadılık makamına getirildi.

Kısa sürede oranın âlimlerini bir araya toplayarak tedrise başladı. Dersleri, Ehlibeyt (a.s) ilmine gönül veren âşıklarla dolup taşıyordu. Şeyh adeta şefkatli bir baba gibi onları bağrına basıyor ve eğitimlerine büyük önem veriyordu.

ŞEYH HÜRR-İ AMULİ’NİN (R.A) TALEBELERİ

Çok sayıda tanınmış büyük İslam âlimleri yetiştirdi. Yetiştirdiği talebelerden bazıları:

1-Şeyh Mustafa b. Abdullah b. Seyyar Hubez (r.a)

2-Şeyh Muhammed Rıza (r.a), Şeyh Mustafa’nın oğlu.

3-Şeyh Hasan (r.a), Şeyh Mustafa’nın ikinci oğlu.

4-Seyyid Muhammed b. Muhammed Bakır Hüseyni Araci Muhtari Naini (r.a)

5-Seyyid Muhammed b. Muhammed Bedi-i Raze-vi Meşhedi (r.a)

6-Mevla Muhammed Fazil b. Muhammed Mehdi Meşhedi (r.a)

7-Seyyid Hasan Hüseyni Amuli (r.a)

8-Mevla muhammed Taki b. Abdülvahhab Este-rabadi Meşhedi (r.a)

9-Mevla Muhammed Taki b. Dehharkani Kazvini (r.a)

10-Seyyid Muhammed b. Ahmed Hüseyni Gilani (r.a)

ŞEYH HÜRR-İ AMULİ’NİN (R.A) VEFATI

Şeyhin kardeşi “ed-Dürru’l-Mesluk” adlı eserinde onun vefatı hakkında şöyle der:

“İlim, amel ve ibadet ehlinin parlak hilali, Şeyhülislam, Şiilerin büyük muhaddisi, ümmetin güvenilir kılavuzu, emin bir âlim, hatip, edip ve yüksek makam sahibi gerçek bir Allah kulu olan fazilet güneşi Şeyh Ebu Cafer Muhammed b. Hasan Hürr-i Amuli’nin (r.a) ölümü 21 Ramazan hicri 1104 tarihinde gerçekleşmiştir. Merhum Hürr-i Amuli (r.a), İmam Rıza’nın (a.s) türbesi yanında bir yere toprağa verildi.

Şeyh benim ağabeyimdi. Mescid-i Kubbenin altında minberin yanı başında ona cenaze namazı kıldırdım. Mirza Cafer Medresesinin yanında bulunan Ravza avlusundaki bir odaya defnettik. Şeyh, 72 yaşında yaşama veda etti.

—————————

[1]-Ayanu’ş-Şia, c.1, s.199.

[2]-Amelu’l Emel, c.1, s.9.

—————————-

“Şia Alimleri Biyografisi” kitabından alıntıdır.

Hazırlayan: Kerim Uçar


Etiketler:

Yorum Bırak