Şeyh Murtaza Ensari (ra)

Yazar: beytül ahzan Tarih: 1 Aralık 2010 2.6K kez okundu Yakın Tarih 1 Yorum

[Ö. H/1298, M/1877]

DOĞUM YERİ

Şeyh Murtaza (r.a) hicri 1214 yılında Gadir-i Hum günü Dizful şehrinde mümin ve mütedeyyin bir ailede dünyaya geldi.

Babası Şeyh Muhammed Emin’in ilk çocuğuydu. Babası ona Murtaza ismini verdi.

Şeyh’in annesi bir gece rüyasında İmam Cafer Sadık’ın (a.s) kendisine altın kaplamalı bir Kuran verdiğini görür. Tabirciler bu rüyayı salih ve büyük makamlar elde edecek bir çocuğa yorumladılar. Fazla geçmeden o mümine hanım Şeyh’i dünyaya getirdi. Böylece de Şeyh’in annesinin gördüğü rüya gerçekleşti. Hakikaten Şeyh daha sonraları Şia âleminin iftihar kaynağı oldu.

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) ATALARI

Dizful’un Meşayih ensar mahallesinde bir grup fakih ve ehli ilim yaşıyordu. Bunların nesebi Resul-i Ekrem’in (s.a.a) sadık ve vefalı ashabı Cabir b. Abdullah Ensari’ye ulaşmaktadır. Cabir b. Abdullah b. Amir Harram Ensari, Medine’de iman eden ilk Müslüman ve o Hazrec kabilesinin büyüklerindendi. Akabe biatina katılarak “Canımız ve mallarımız Peygamber’e (s.a.a) fedadır sözünü söyeleyenlerdendir. Abdullah, Bedir ve Uhud savaşlarına katılmış ve Uhud savaşında Peygamberimizin; “Savaşı kazansak da kaybetsek de bu geçitten ayrılmayınız dediği o geçitteki askerlerin komutanlığını yapmaktaydı. Ne yazık ki Müslümanların savaşı kazandığını gören askerler ganimet toplamak için orayı terk edince geçidin boşaldığını gören Kureyş arkadan saldırarak Müslümanları yenilgiye uğrattı. Geçidi az sayıda askerlerle koruyan Abdullah arkadaşlarıyla birlikte görevleri başında şehit oldu. Cabir b. Abdullah Ensari resul-i Ekrem’den (s.a.a) 1540 hadis nakletmiştir. Ayrıca İmam Hüseyin’i (a.s) Erbainde (kırkıncı gün) ziyaret eden ilk kişidir.

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) AİLESİ

Şeyh’in babası Muhammed Emin takvalı, mümin ve mektebi tebliğ eden âlimlerdendi. Hicri 1248 yılında vefat ederek ebedi yurduna göçtü.

Annesi, Şeyh Ahmed b. Şeyh Şemsuddin Ensari’-nin oğlu Şeyh Yakub’un kızıdır. Dizful’da kendi döneminin mümine ve abide hanımlarındandı. Son nefesine kadar gece namazını terk etmedi. Hatta ömrünün sonlarında kör olduğunda oğlu Şeyh annesinin abdest ve diğer işlerinde ona yardım ediyordu. Bu mümine hanım hicri 1279 yılında Necef’te vefat etti.

Şeyh Murtaza Ensari’nin (r.a) evlilğinden iki kız bir de erkek çocuğu oldu. Ancak oğlu daha küçük yaşlarında vefat etti. Şeyh’in kendinden küçük iki fakih ve âlim kardeşi vardı.

1-Şeyh Mensur: Hicri 1224 yılında Dizful’da dünyaya geldi. Egitimini kardeşi Şeyh Murtaza’nın (r.a) yanında alarak döneminin meşhur rical üstatlarından oldu. Kardeşi Şeyh Murtaza’nın (r.a) vefatından sonra Necef’te Şeyh’in mescidinde namaz kıldırıyor, fıkıh, usul vb. dersleri veriyordu. Bu büyük âlim 70 yaşında Necef’te vefat etti.

2-Şeyh Muhammed Sadık: Hicri 1234 yılında Dizful’da dünyaya geldi. Başlangıç ilimlerini Dizful’-da tamamladıktan sonra Necef’e hicret etti. Orada fıkıh ve usul ilimlerini kardeşi Şeyh Murtaza’nın (r.a) yanında tamamlayarak içtihat derecesine ulaştı. Hicri 1298 yılında 64 yaşında hakkın rahmetine kavuştu.

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) EĞİTİMİ

Şeyh mukaddime derslerini büyük bir ciddiyetle babasının yanında, usul ve fıkıh derslerini ise Dizful’un meşhur fakihi ve aynı zamanda amcasının oğlu Şeyh Hüseyin Ensari’nin yanında okudu.

Şeyh tahsiline devam etmek için hicri 1232 yılında babasıyla Kerbela ve Necef gibi mukaddes mekânlara hicret etti. Şeyh’in babası ilk önce Kerbele’da Şia’nın büyük fakihlerinden ve aynı zamanda havzanın müdürü olan Seyyid Muhammed Mücahid ile görüştü. Kendisini tanıttıktan sonra Seyyid Mücahid ona ilk üstadı olan Şeyh Hüseyin Ensari’yi sordu. Şeyhin babası: “O benim kardeşimin oğludur. Şimdi tedris edip, öğrenci yetiştiriyor dedi. Seyyid Mücahid Şeyh’in babasına; “Ziyaretten başka gelişinizin bir hedefi var mı? diye sordu. Şeyh Muhammed Emin oğlu Şeyh Murtaza’yı göstererek oğluma ilim öğretmeniz için yanınıza getirdim dedi. Seyyid Mücahid Şeyh Murtaza’ya şöyle bir baktı. 18 yaşındaki bu gençte ilme karşı bir merak olduğunu anladı.

Seyyid Şeyh Murtaza’nın bilgisini ölçmek için ona şöyle bir soru sordu: “Duyduğum kadarıyla kardeşim Şeyh Hüseyin Dizful’da Cuma namazı kıldırıyor ve bilindiği gibi birçok fakih İmam Zaman’ın (a.f) gaybet döneminde Cuma namazı kılmayı caiz bilmiyor. Bana gaybet döneminde Cuma namazının caiz olduğunu ispatlayan bir delil sunabilir misin?

Seyyid, Şeyh Murtaza’nın sunduğu delil karşısında hayretlere düşerek babası Şeyh Muhmammed Emin’e: “Bu zeki ve akıllı bir çocuktur. Sonra İmam Hüseyin’in (a.s) türbesini işaret ederek; “Onu bu kubbenin sahibine emanet et!” dedi.

Şeyh Muhammed Emin oğlunu oraya bıraktıktan sonra Dizful’a döndü. Şeyh Murtaza Kerbela’da dört yıl Şia’nın iki büyük fakihi Seyyih Mücahid ve Şerifu’l Ulema’dan dersler aldı. Şeyh’in dördüncü yılında Dizful’dan bir grup Kerbela ziyaretine gelmişti. Şeyh’i görerek babasının onu çok özlediğini söylediler. Şeyh baba hasretini gidermek için hemşerileriyle beraber Dizful’a döndü. Ancak ilime olan aşkına yenik düşerek hicri 1238 yılında tekrar Kerbela’ya döndü. Kaşifu’l Gita’nın oğlu Şeyh Cafer’in derslerine katıldı. Şeyh iki yıl sonra tekrar Dizful’a döndü ve 25 yaşında ilk üstadı Şeyh Hüseyin’in kızıyla evlendi.

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) ÜSTATLARI

Şeyh döneminin büyük fakih ve müçtehitlerinin öğrencisi oldu. O büyük zatlardan bazıları:

1-Şeyh Hüseyin Ensari Dizfuli (r.a)

2-Şerifu’l Ulema-i Mazenderani (r.a)

3-Şeyh Musa Kaşifu’l Gita (r.a)

4-Şeyh Ali Kaşifu’l Gita (r.a)

5-Seyyid Muhammed Mücahid (r.a)

6-Hacı Molla Ahmed Neragi (r.a) [1]

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) ÖĞRENCİLERİ

1-Şeyh İbrahim Al-i Sadık (r.a), (h.1221-1248 )

2-Seyyid Muhammed İbrahim Behbehani (r.a), (h.1330)

3-Mirza Muhammed Hasan Şirazi (r.a), (h.230-1355)

4-Ahunt Horasani (r.a), (h.1329)

5-Seyyid Cemaleddin Esedabadi (r.a), (h.1254-1314)

5-Şeyh Mevla İbrahim Kummi (r.a), (h.1308)

6-Molla Hüseyin Ali Hamedani (r.a), (h.1239-1311)

7-Seyyid Ebu Turab Kazvini (r.a), (h.1303)

8-Mirza Muhammed Aştiyani (r.a), (h.1248-1319)

9-Seyyid Mirza Ebu’l Hasan Razevi (r.a), (h.1311)

10-Seyyid Ebu’l Kasım Hansari (r.a), (h.1280)

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) TELİFLERİ

Bu büyük fakih kendi hattıyla günümüzde de ilim havzalarında istifade edilen birçok değerli eserler yazdı.

Onlardan bazılarını zikrediyoruz:

1-Kitab-i Resail: Usul İlmi hakkında yazdığı bu kitap günümüzde medreselerde ders kitabı olarak okutulmaktadır.

2-Kitabu’l Mekasib: Bu eser muamelat (alışveriş) hükümlerini içermektedir. Şeyh bu kitapta bazı meşhur fakihlerin görüşünü naklettikten sonra kendi görüşünü beyan etmiştir.

3-Kitabu’s-Salât: Üstat, bu kitabında namaz konusunu ilmi delillerle ele alarak incelemiştir.

4-Kitabu’t Taharet

ŞEYH MURTAZA ENSARİ (R.A) DÖNEMİNDEKİ İLİM MERKEZLERİ

a)-Kerbela İlimler Havzası: Bu havza 13. asırda Allame Vahidi Behbehani’nin (r.a) zahmetleriyle kuruldu. Ardından öğrencisi Seyyid Ali Tabatabai ve oğlu Seyyid Mücahid’in çabalarıyla canlandı.

b)-Necef İlimler Havzası: Bu ilim merkezinde asırlararca Şia fıkhı ve usul dersleri tedris edildi. 13. asırda Vahidi Behbehani’nin meşhur öğrencilerinden Kaşifu’l Gita’nın fikıh ve usul dersleriyle daha da canlandı. Kaşifu’l Gita’dan sonra oğlu Şeyh Musa ve Şeyh Ali havzanın idaresini ele aldılar. Bu iki fakih Şeyh Ensari’ye de öğretmenlik yapmışlardır.

c)-Kaşan İlimler Havzası: Bu havza 12. Asırda Molla Mehdi Neragi’nin zahmet ve çalışmalarıyla kuruldu ve yaklaşık bir asır faaliyet gösterdi. Molla Mehdi Neragi’nin vefatında sonra oğlu Molla Ahmed Neragi havzanın mesuliyetini üstlenerek daha da ilerletti. Molla Ahmed Neragi Şeyh Ensari’nin üstatlarındandı.

d)-İsfahan İlimler Havzası: Bu havza 11. asrın başlarında kuruldu. Safevi Şahlarının ulemaya olan saygısından dolayı Lübnan, Irak vb. gibi yerlerden âlimlerin gelip İsfahan’da ikamet etmeleriyle bu havza 200 yıl canlılığını korudu.

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) SEFERLERİ

Şeyh (r.a) hicri 1240 İmam Rıza’yı (a.s) ziyaret için Dizful’dan ayrıldı. Doğum yerinden ayrılırken şöyle dedi: “Irak ulemasından görmek ve almak istediğimi gördüm ve aldım. Eğer İran âlimlerinden istifade edebileceğim şahsiyetler bulursam onlarla görüşüp yararlanacağım.”

Şeyh’in kardeşi Şeyh Mensur ve annesinin rızalığını alarak bu sefere çıktı. Bir ay Burucerd şehirnde kaldı ve oradan da İsfahan’a geçti. Şeyh bir müddet İsfahan İlimler Havzası müdürü Şeyh Şifti’ye misafir oldu. ardındann Kaşan ve Rey’e hareket etti. Şeyh Kaşan’da 4 yıl ikamet ederek Molla Ahmed Neragi’-nin derslerinden istifade etti. Dört yıl sonra üstadından izin alarak kardeşiyle birlikte Meşhed’e gitti. Birkaç ay orada kaldıktan sonra vatanı Dizful’a geri döndü. Şeyh bu yolculuklardan sonra hicri 1249 yılında tekrar Necef İlimler Havzasına dönerek Kaşifu’l Gita’nın oğlu Şeyh Ali’nin derslerine katıldı. Bir gün Şeyh Ali, Şeyh Cafer Şuşteri’ye şöyle dedi: “Sen zanettme ki Şeyh Murtaza bizim derslerimizden istifade etmek için burada katılıyor! Aksine ilim ehlinden ellerindeki ilmi araştırmaları ele geçirmek için derslerimize katılıyor. Zira onun okumaya ihtiyacı yoktur.”

ŞEYH ENSARİ’NİN (R.A) MERCİİLİĞİ

Şeyh’in (r.a) döneminde Şia’nın taklit mercilik makamını hicri 1256 yılına kadar Şeyh Musa Kaşifu’l Gita ardından da hicri 1262 yılına kadar kardeşi Şeyh Hasan Kaşifu’l Gita üstlenmişti. Onun vefatından sonra da bu makam Şeyh Muhammed Hasan Sahib-i Cevahir’e intikal etti.

Hicri 1266 yılında Şeyh Muhammed Hasan Sahib-i Cevahir ömrünün sonlarında kendisinden sonraki taklit merciinin belirlenmesi için Şia’nın büyük fakih ve müçtehitlerini huzuruna çağırdı. Şeyh Muhammed Hasan etrafına bakarak saygıdeğer âlimler nerededirler? diye sordu. Etrafındakiler havza âlimlerinin hepsi burada hazırlar dediler. Şeyh Muhammed Hasan bir daha etrafına bakıp tebessüm ederek evet buradalar ancak Necef âlimlerinden biri burada değil dedi. Etrafındakiler ikinci kez efendim hepsi buradadır dediler.

Sahib-i Cevahir; “Şeyh Molla Murtaza nerededir? oiye sordu. Bir grup Molla Murtaza’yı aramaya koyuldular. Bir zaman sonra onu İmam Ali’nin (a.s) türbesinde Şeyh Muhammed Hasan’ın sağlık ve şifası için dua ederken buldular. Olayı Molla Murtaza’ya bildirerek Şeyh Muhammed Hasan’ın huzuruna geldiler. Şeyh Molla Murtaza’yı gördüğünde derin bir nefes alarak yanındaki âlimlere şöyle dedi: “Şeyh Murtaza benden sonra sizin taklit merciinizdir.” Sonra Şeyh Murtaza Ensari’ye dönerek şöyle dedi: “Sende bundan sonra fetvalarında ihtiyatları azalt; İslam dini kolaylık dinidir.”

Şeyh Muhammed Hasan’ın vefatından sonra Necef İlimler Havzasının sorumluluğu ve Şia âleminin taklit merciliği Şeyh Murtaza’ya intikal etti.[2]

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) KERAMETLERİ

Şeyh Ensari’nin (r.a) öğrencilerinden biri şöyle naklediyor: ”Mukaddime ilimlerini bitirdikten sonra Necef’e giderek Şeyh’in derslerine katıldım. Ancak derslerden hiçbir şey anlamıyordum. Ne kadar çaba harcadımsa da bir faydası olmadı. Hz. Ali’ye (a.s) tevessül ettim. Bir gece o hazretin huzuruna gittim. Kulağıma Bismillahirrahmanirrahim’i okudu.

Sabah Şeyh’in dersine gittim. Artık dersleri anlıyordum. Yavaş yavaş derste itirazlar ediyor ve görüş belirtiyordum. Ders bitiminde Şeyh beni yanına çağırarak yavaşça kulağıma: “Bismillahirrahmanirrahim’i senin kulağına okuyan “Velezzâllîne” kadar benim kulağıma okudu dedi.” Bu olaydan sonra Şeyh’in olağanüstü kerametleri olduğunu anladım. Çünkü bu olaydan kimsenin haberi yoktu.”[3]

ŞEYH MURTAZA ENSARİ’NİN (R.A) VEFATI

Şeyh güzel bir ahlaka sahipti. Takvası, zühtü, ahlakı ve insanlara olan şefkati dillere destandı.

Mirza Habibullah Reşti şöyle diyor: “Şeyh’in üç örnek özelliği vardı; İlim, Riyaset ve Takva.

Riyaseti Mirza Muhammed Hüseyin Şirazi’ye, ilmi bana öğretti ve takvayı da kendisiyle mezara götürdü.

Şeyh’in 67 yıllık bereketli ömrü 18 Cemadiussani hicri 1281 yılında dizanteri hastalığına yakalanarak vefat etti. Temiz bedenine Şeyh Muhammed Hasan Cevahir’in öğrencisi Şeyh Razi Ali Beyk, Molla Muhammed Talikani, Mevla Ali Muhammed Talikani ve Mevla Ali Muhammed Hoi’nin (r.a) yardımlarıyla gusül verildi. Cenazesine Seyyid Ali Şuşteri namaz kıldıktan sonra Hz. Ali’nin (a.s) türbesindeki odalardan birine defnedildi.

——————–

[1]-Şahsiyeti Şeyh Ensari, s.179.

[2]-Fukaha-i Namdari Şia, s.341-342.

[3]-Ayanu’ş-Şia, c.4, s.45-46.

——————

“Şia Alimleri Biyografisi” kitabından alıntıdır.

Hazırlayan: Kerim Uçar


Etiketler:

Yorum Bırak

  1. oruc dedi ki:

    Allah onlardan razi olsun!